Bekijk de aftermovie en lees over de bijdragen van de sprekers op deze dag

Nadja Jungmann: Gedragskenmerken als sleutel in het schulddebat

Het congres trapte af met Nadja Jungmann, lector Schulden en Incasso aan de Hogeschool Utrecht en bijzonder hoogleraar Schuldenproblematiek aan de Universiteit van Amsterdam. Zij nam de zaal mee in een vraag die bleef hangen: kijken we eigenlijk wel naar alle factoren die een rol spelen bij het ontstaan van schulden? Uit onderzoek in verschillende Europese landen blijkt dat niet alleen omstandigheden, maar ook bepaalde persoonlijkheidskenmerken de kans op betalingsproblemen vergroten en schulden tot vijf jaar van tevoren kunnen voorspellen. Het gevolg: juist de mensen die ondersteuning het hardst nodig hebben, maken er nu het minst gebruik van. 

Hoe Jungmann pleit voor meer aandacht voor financiële weerbaarheid, lees je op onze website.

Erik Pool: Werken op de grens van loyaliteit en integriteit

Na Jungmann nam Erik Pool het woord, schrijver, filosoof, podcastmaker en voormalig programmadirecteur Dialoog & Ethiek bij het ministerie van BZK. Hij stelde het publiek een vraag die direct raakt aan het werk in de schuldenketen: wat doe je als de context waarin je werkt je professionele integriteit onder druk zet? Professionals in uitvoerende ketens lopen dagelijks tegen grenzen aan, niet alleen juridische of beleidsmatige, maar ook morele. Volgens Pool zijn goede bedoelingen niet genoeg. Nodig zijn gestructureerde gesprekken over de dilemma's die het werk met zich meebrengt, geen losse praatsessies, maar een lerende praktijk. Met een korte oefening liet hij de zaal zelf ervaren hoe het is om in zo'n dilemma te staan. 

Hoe die oefening uitpakte en wat Pool de zaal meegaf, lees je hier.

Queen Blackburn en Bart van Gerven: De deurwaarder als brug naar hulp

Aansluitend presenteerden Queen Blackburn, Hoofd team vroegsignalering gemeente Den Haag, en Bart van Gerven, Senior Projectmanager KBvG, de resultaten van de pilot Ketenverwijzing, een pilot waaraan ook Syncasso meewerkte. Centrale vraag: kan een persoonlijk gesprek aan de deur door de gerechtsdeurwaarder helpen om mensen met problematische schulden eerder in beeld te krijgen? Wat uit het onderzoek bleek was dat bijna de helft van de mensen die uiteindelijk werden doorverwezen, nog niet bekend was bij schuldhulpverlening. Een waardevol signaal! Tegelijk gaf een groot deel van de mensen aan liever zelf een oplossing te zoeken. 

De volledige cijfers en de vervolgstappen voor structurele inbedding staan op onze website.

Jona van Loenen: Voorkomen in plaats van herstellen

Schrijver, finfluencer, econoom en ondernemer Jona van Loenen nam het publiek mee in een scherpe en energieke sessie over schulden, preventie en de menselijke maat. Met humor en herkenbare voorbeelden trok hij een opvallende vergelijking: de schuldenketen en de grote stadsbrand van Chicago in 1871. Volgens Van Loenen zijn we in Nederland goed in het blussen van problemen zodra ze ontstaan, maar stellen we te weinig de vraag hoe we kunnen voorkomen dat ze ontstaan. Schulden gaan zelden alleen over geld, ze raken gezondheid, gezinnen en de samenleving als geheel. 

Lees hier de voorbeelden die Van Loenen gaf en hoe systemen anders ingericht kunnen worden.

Nikki van Alem en Leendert Klokkenburg: Ontwikkelingen in de civiele invorderingsketen

Nikki van Alem, Ministerie van Justitie en Veiligheid, en Leendert Klokkenburg, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, namen het publiek mee in de laatste ontwikkelingen rondom civiele invordering en schulden. Centraal stonden twee beleidsontwikkelingen uit het Interdepartementaal Beleidsonderzoek Problematische Schulden: het collectief afbetalingsplan, waarmee mensen met meerdere schulden via één gecoördineerde regeling kunnen aflossen, en een voorgenomen zorgplicht voor gerechtsdeurwaarders. Syncasso en Purpose ontwikkelden eerder al een prototype voor het collectief afbetalingsplan, met de deurwaarder als mogelijke uitvoerder. In de aansluitende discussie kwamen onder meer de positie van schuldeisers en de bescherming van het bestaansminimum aan bod.

Wat deze maatregelen concreet betekenen voor de praktijk, lees je op onze website.

Fishbowl-discussie: met elkaar in gesprek over de schuldenketen

Het congres werd afgesloten met een interactieve fishbowl-discussie met Peter van Dorst, Michaël Brouwer, Jamal Oulel en Ellen Hennekens. Vanuit de centrale kring gingen zij met elkaar én met de zaal in gesprek over de uitdagingen waar de sector voor staat. De discussie maakte duidelijk hoeveel kennis en betrokkenheid er binnen de schuldenketen aanwezig is. Daarmee was de fishbowl een passende afsluiting van een congresdag vol nieuwe inzichten en verbinding.